Denetimli Serbestlik

Denetimli serbestlik şüpheli, sanık veya hükümlünün, hakkında hükmedilen cezasını toplumsal yaşamdan münferit infaz etmemesini sağlayan alternatif ceza infaz sistemidir. Hakkında denetimli serbestlik kararı verilen kişiye, denetim süresi zarfında toplumsal yaşama uyum sağlaması adına gerekli destek, program ve eğitim sağlanır. Toplum esaslı bir kurum olan denetimli serbestlik, mahkeme tarafından tayin edilecek sınırlı süre zarfında devam eder.

Denetimli Serbestliğin Özellikleri

Denetimli serbestlik kurumu belirli özellikleri haizdir. Bu özellikler, şu şekilde sıralanabilir;

  • Suça dair hükmedilen cezalar şahsileştirilmektedir.
  • Kişiye özgü denetim planı ve müdahale programı oluşturmaktadır.
  • Kanun düzenlemeleri ile kapsamı, sınırları ve şartları belirlenmektedir.
  • Hürriyeti bağlayıcı nitelikte değildir.
  • Faili suça iten nedenlerin tespit edilmesi önem taşır.
  • Kovuşturma safhasında, failin tanınmasına dair çalışmalar yapılmaktadır.
  • Kişinin topluma uyum sağlaması ve rehabilite edilmesi esastır.

Denetimli Serbestlik Kapsamında Tanınan Haklar

Hakkında denetimli serbestlik kararı verilen kişi, üç temel hakka sahiptir. Söz konusu haklar şunlardır:

  1. Ceza infaz kurumunda çalışmak,
  2. Kamu hizmetlerinde çalışmayı reddetmek,
  3. Rehabilitasyon talep etmek.

Kamu hizmetlerinde çalıştırılan kişi, ifa ettiği işe mukabil herhangi bir ücret almaz. Bu bakımdan kişinin, kamu hizmetlerinde çalışmayı reddetme hakkı mevcuttur. Bununla birlikte kişi, cezaevinde çalışmak isteyebilir. Ceza infaz kurumunda çalışması halinde normal bir işçiye nispeten daha az ücret alır ve işsiz kalan işçiye tanınan haklardan da yoksundur. Hakkında denetimli serbestlik kararı verilen kişi, rehabilitasyon talep etme hakkını haizdir; rehabilitasyon talebinin kabul görebilmesi adına ceza veya denetimli serbestlik sona ermeden rehabilitasyon talep edilmelidir.

Denetimli Serbestlikten Kimler Yararlanabilir?

Denetimli serbestlik sisteminden faydalanabilecek kişiler, 5275 sayılı Kanun md.105/a’da düzenleme altına alınmıştır. İşbu maddede, denetimli serbestlikten yararlanabilmek için hangi şartların arandığı da hükme bağlanmıştır. Böylelikle; açık cezaevinde veya çocuk eğitim evinde bulunan iyi halli hükümlü, koşullu salıverilmesi için gerekli 1 yıl ya da daha az süreyi, talep etmesi halinde denetimli serbestlik ile infaz edebilir.

Denetimli serbestlik kurumunun düzenleme alanı bulduğu 5275 sayılı Kanuna ilave edilen Geçici md.6 düzenlemesi ile hükme bağlanan belirli suçlar duşunda; 30.3.2020 öncesinde işlenmiş suçlar bakımından, koşullu salıverilmesine 3 yıl ve daha az zaman kalan kişiler için denetimli serbestlik tedbiri tatbik edilebilir. 0 – 6 yaş arası çocuk sahibi olan kadın hükümlüler, ağır hastalık, malullük ve kocama gibi nedenlerden dolayı yaşamını yalnız sürdüremeyen hükümlüler de koşullu salıverilme için geçmesi gerekli süreye en fazla 1 kalmasına istisnadır.

TCK 221/5 Denetimli Serbestlik

Türk Ceza Kanunu m.221/5 hükmü gereğince, etkin pişmanlık kapsamındaki bulunan kişiler adına uygulanacak denetimli serbestlik kurumu tanzim edilmiştir. Örgüt mensubu olan ve fakat örgüt adına herhangi bir suça karışmamış bulunan kişi, örgütün dağıtılmasına yardımda bulunduğunda, iradesi ile teslim olur veya yakalanır ve pişmanlık gösterirse etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilir. Sadece bir kez tatbik edilebilen bu tedbir 1 yıl olup somut olayın koşullarına göre 3 yıla kadar uygulanabilir.

Söz konusu tedbirin uygulanabilmesi için hükümlünün 10 gün süre zarfında müdürlüğe müracaat etmesi gerekir. 10 gün içinde başvuruda bulunan kişi hakkında değerlendirme yapılır ve başvuru sahibine muvafık bir iyileştirme programı düzenlenir. Kişinin, müdürlük harici bir başka kurum veya kuruluş ile alakalı gereksinimi olduğunda ilgili kurum ya da kuruluşa sevki yapılabilir. Söz konusu süre zarfında başvuru yapmayan hükümlü hakkında süre sona erene kadar müdürlük eliyle takip yapılır.

Denetimli Serbestlik Nasıl Hesaplanır?

Denetimli serbestlik tedbirine ilişkin süre hesabı yapılırken belirli hususlar tespit edilerek dikkate alınır. Bu hususlar şu şekilde sıralanır:

  • Suçun işlendiği tarih,
  • Failin doğum tarihi,
  • Yıl – ay – gün şeklinde ceza süresi,
  • Hükmedilen ceza yaptırımının türü,
  • İşlenen suç türü,
  • Tekerrüre esas teşkil edecek adli sicil kaydının mevcut olup olmaması,
  • Mahsup edilmesi gerekli tutukluluk yahut hükümlülük süresi,
  • Hükümlünün özel durumu.

Denetimli Serbestliğe Uyulmazsa Ne Olur?

Denetimli serbestlik kararı ile ceza infaz kurumundan salıverilen hükümlü, serbestlik kararına mukabil belirli kurallara tabi olacağını taahhüt eder. Hükümlü, bu kurallara karşıt davrandığı takdirde denetimli serbestlik tedbiri son bulunur. Tedbir kapsamındaki infaz şekli sona eren hükümlü yine cezaevine sevk edilir. Denetimli serbestlik kuralları, şu hallerde ihlal edilir:

  1. Ceza infaz kurumundan tahliye edilmesiyle birlikte 5 gün içinde başvuru yapılmaması,
  2. Denetimli Serbestlik Müdürlüğünce belirlenen programa riayet edilmemesi,
  3. Hükümlünün, denetimli serbestlik talebinden vazgeçmesi.

Hükümlü hakkında düzenlenen programa uymama konusunda ısrar, hükümlünün programa uymaya 2 kez direnmesi ile vücut bulur ve bu durumda serbestlik hali son erer. Hükümlü, kendisine tanınan serbestlik tedbirinden kendi isteğiyle vazgeçme hakkını haizdir. Hükümlünün feragati halinde serbestlik uygulamasına sona erer ve kişi ceza infaz kurumuna irsal edilir.

Adli Para Cezasında Denetimli Serbestlik

Hakkında adli para cezası yaptırımına hükmedilen kişi, tespit edilen tutarı ödenmez ise kamu yararına bir işte çalıştırılır. Kişi, kamu yararına bir işte çalışmak istemez ise, ödememiş olduğu para cezasının hapis cezasına çevrilmesi söz konusu olacaktır. Adli para cezasından tedvir edilen hapis cezalarında, kişi hakkında denetimli serbestlik uygulanması mümkün değildir.

Denetimli Serbestlik Uygulanan Bazı Suçlar

  • Güveni kötüye kullanma,
  • Yağma,
  • Dolandırıcılık,
  • Hırsızlık,
  • Kasten öldürme,
  • Mala zarar verme,
  • Taksirle öldürme,
  • Karşılıksız yararlanma,
  • Taksirle yaralama,
  • Kasten yaralama,
  • Konut dokunulmazlığı ihlali,
  • Resmî Belgede Sahtecilik,
  • Hakaret,
  • Tehdit,
  • Kişisel verilerin kaydedilmesi,
  • Kişilerin huzur ve sükununu bozma,
  • Reşit olmayanla cinsel ilişki,
  • Özel hayatın gizliliğini ihlal,
  • Cinsel istismar,
  • Cinsel taciz,
  • Cinsel saldırı.

Denetimli Serbestlik Kurumu

Kişi suç işler, hakkında hüküm verilir ve ardından bir suç işlerde mükerrir olarak adlandırılır. Mükerrer suçlarda da denetimli serbestlik sistemi uygulanabilir. Fakat, hükümlünün birinci mükerrer suçtan ikinci bir mükerrer suç işlemesi durumunda; denetimli serbestlik ve de koşullu salıverme uygulanması mümkün değildir.

Denetimli Serbestlik Müdürlükleri, Adalet Komisyonlarının bulunduğu yerlerde kurulurlar ve devlet tüzel kişiliği içinde yer alırlar. Cumhuriyet Başsavcılığına bağlı olan Denetimli Serbestlik Müdürlüklerinde bulunan meslek grupları; müdür, müdür yardımcıları, şefler, meslek elemanları, infaz ve koruma memurları ve diğer yardımcı personellerdir.

01.01.2020 Tarihli Açık Cezaevi Şartı

Ceza Muhakemesi Hukuku kapsamında getirilen düzenlemeler, usule dair kurallar derhal uygulanır. Denetimli serbestlik kurumu, infaz hukukuna ve dolayısıyla ceza muhakemesine müdahildir. Bu itibarla, serbestlik kurumuna ilişkin düzenlemeler de derhal uygulanır. 1.1.2020 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde, açık ceza infaz kurumuna geçmeden şartlı tahliye olunmayacağına dair düzenleme mevcut idi. Söz konusu düzenleme gereği en az 6 ay süre ile açık cezaevinde bulunmak şart idi. Fakat. 14.4.2020’de getirilen yeni infaz düzenlemesi ile söz konusu şart ilga edildi. Bu düzenleme ile birlikte kapalı ceza evinde bulunan hükümlüler de yeni infaz düzenlemesinden yararlanabilmektedir.

4.5/5 - (2 Oy)

mehmet başaran

Mehmet BAŞARAN

Merhaba ben Mehmet BAŞARAN. İşveren iş ve işlemleri ile Sosyal Güvenlik ve Çalışma Hayatı hakkında tavsiye niteliğinde yazılar paylaşıyorum. Tüm sorularınızı yazıların altındaki yorum bölümlerinden bana iletebilirsiniz.

Yorum yapın