Fiili Hizmet Zammı Nedir, Kimler Yararlanır ?

Fiili hizmet zammı 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve ilgili yönetmelik ile belirlenen iş ve ya işyerlerinde çalışanlara mevcut prim gün sayısına ilave olarak gün kazandırılması olarak tanımlanabilir. Yıpranma süresi olarak da adlandırılan Sgk fiili hizmet zammına tabi iş/işyerlerinde çalışanların her 360 günlük çalışma karşılığında ilave gün verilir. Bu yazımızda fiili hizmet zammı ne demek, yıpranma tazminatı kimlere verilir, fiili hizmet zammı nasıl hesaplanır, 5434 s.k. fhz nedir gibi konu hakkında çok sorulan sorularınızın cevabını bulabilirsiniz.

Fiili hizmet nedir ?

Öncelikle kısaca fiili hizmet süresi zammı nedir sorusunun cevabı ile konuya giriş yapalım. Fiili hizmet zammı 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nda belirtilen iş ve işyerlerinde çalışanlara çalıştıkları her 360 gün için ilave olarak verilen hizmet olarak tanımlanır.

5434 s.k. fhz ne demek ?

Peki 5434 fhz ne demek ? FHZ yani fiili hizmet zammı 01.10.2008 tarihinden önce 5434 Sayılı Emekli Sandığı Kanunu ve 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile ayrı ayrı düzenlenmekte idi. Tüm kanunların tek kanunla birleştirilmesi ve 5510 Sayılı Kanunun yürürlüğe girmesi ile birlikte fiili hizmet zammı da 5510 sayılı kanunla düzenlenmiştir. 5434 sk fhz kısmı ise 5434 Sayılı Kanun’ a tabi bildirilen hizmetlere ait fiili hizmet zammı süreleridir.

Fiili hizmet süresi zammından kimler yararlanır ?

Fiili hizmet zammı ile ilgili düzenleme 5510 Sayılı Kanunun 40’ıncı maddesinde yer almaktadır. Ağır ve yıpratıcı işlerde geçerli olan bu haktan yararlanabilecek işler ve her 360 günlük çalışma karşılığında alınacak zam süresi aşağıda tabloda verilmiştir. Peki fiili hizmet zammı kimlere verilir ? Aşağıdaki tabloda hem işler hem de gün sayıları verilmiştir.

Kapsamdaki İşler/İşyerleri Kapsamdaki Sigortalılar Eklenecek Gün Sayısı
1) Kurşun ve arsenik işleri

1) Kurşun üretilen galenit, serüzit, anglezit gibi cevherlerin çıkarılmasına ilişkin maden ocağı işlerinde çalışanlar.

60

2) Kurşunlu madenlerden yahut içinde kurşun bulunan kül, maden köpüğü, kurşun fırın kurumu, üstübeç artığı ve benzeri maddelerden kurşun üretimi için yapılan izabe işlerinde çalışanlar.

3) Antimuan, kalay, bronz ve benzeri maddelerle yapılan kurşun alaşımı işlerinde çalışanlar.

4) Kurşun izabe fırınlarının teksif odalarında biriken kuru tozları kaldırma işlerinde çalışanlar.

90

2) Cam fabrika ve atölyeleri

1) Cam yapımında kullanılan ilkel maddeleri toz haline getirme, eleme, karıştırma ve kurutma işlerinde (bu işleri yapmak üzere tam kapalı odalar içinde otomatik makineli tesisat veya çalışma ortamındaki tozları sağlık için tehlike oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde) çalışanlar.

60

2) Eritme işlerinde (otomatik besleme fırınlarıyla çalışılmadığı takdirde) çalışanlar.

3) Ateşçilik işlerinde çalışanlar.

4) Üfleme işlerinde (tamamen otomatik makinelerle yapılmadığı takdirde) çalışanlar.

5) Basınçla yapılan cam işlerinde (cam tazyiki işleri) çalışanlar.

6) Ayna camı sanatında potalı cam dökümü işlerinde (potalar kalıp masasına mekanik araçlarla taşınmadığı takdirde) çalışanlar.

7) Camı fırın başından alma işlerinde çalışanlar.

8) Yayma fırınlarında düzeltme işlerinde çalışanlar.

9) Traş işlerinde çalışanlar.

10) Asitle hak ve cilâlama işlerinde çalışanlar.

11) Basınçlı havayla kum püskürten cihazlarla yapılan işlerde (çalışma ortamındaki tozları sağlık için tehlike oluşturmayacak düzeye indiren havalandırma tesisatı bulunmadığı takdirde) çalışanlar.

12) Pota ve taş odalarında görülen işlerde çalışanlar.

3) Cıva üretimi işleri sanayii

1) Cıva izabe fırınlarında görülen işlerde çalışanlar.

90

2) Elementer cıva bulunan ocaklarda görülen işlerde çalışanlar.

4) Çimento fabrikaları

1) İlkel maddeleri kırma, ufalama, ezme, eleme ve karıştırma işlerinde çalışanlar.

60

2) Otomatik fırınlarda pişirme işlerinde çalışanlar.

3) Klinkeri öğütme, eleme, torba ve fıçılara koyma işlerinde (otomatik olarak tozun etrafa yayılmasını önleyici bir düzenleme yapılmadığı takdirde) çalışanlar.

5) Kok fabrikalarıyla termik santraller

1) Ateşçilik, ocak temizliği, jeneratör, doldurma, boşaltma ve temizleme işlerinde çalışanlar.

60

2) Kimyasal arıtma işlerinde çalışanlar.

3) Gazın geçtiği cihaz ve boruların onarılması ve temizlenmesi işlerinde çalışanlar.

4) Kok fabrikalarında kömür ve ocak işlerinde çalışanlar.

5) Elektrik enerji üretim santrallerinin kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işlerinde çalışanlar.

6) Termik santrallerle her çeşit buhar kazanlarının kazan dairesindeki ateşçilik, kül ve kömürlerin taşınması işlerinde çalışanlar.

6) Alüminyum fabrikaları

1) Alüminyum oksit üretimi işlerinde çalışanlar.

60

2) Alüminyum bronzu hazırlama işlerinde çalışanlar.

3) Alüminyum madeni üretimi işlerinde çalışanlar.

7) Demir ve çelik fabrikaları

1) Demir izabe fabrikalarında cevherin demire çevrilmesi işleriyle boru fabrikalarının fırın ve döküm dairelerinde yapılan işlerinde çalışanlar.

90

2) Çelikhanelerin çelik yapılan fırınlarıyla bunların teferruat ve eklentilerinden olan ikinci derecedeki fırınlarda ve konvertörlerde yapılan işlerinde çalışanlar.

3) Sıvı haldeki demir ve çeliğin tesisat ve teçhizatla veya mekanik olarak taşınmasına ilişkin işlerde çalışanlar.

4) Sıcak veya sıvı haldeki cürufun taşınması ve işlenmesi işlerinde çalışanlar.

5) Haddehanelerde (soğuk demirle çalışılan haddehaneler hariç), fırınlarda, hadde serilerinde, haddehaneyi kızgın veya sıvı çelik yahut demirle besleyen tesisat ve araçlarla görülen işlerle kızgın halde olan yarı mamul parçaların kesilmesi ve hazırlanması işlerinde çalışanlar.

8)Döküm fabrikaları

1) Döküm kalıp ve maçalarının yapılması ve döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar.

60

2) Döküm şarjının hazırlanması ve her çeşit maden eritme (izabe) fırınlarının döküme hazır duruma getirilmesi işlerinde çalışanlar.

3) Maden eritme ve dökme işlerinde çalışanlar.

9) Asit üretimi yapan fabrika ve atölyeler

1) Asit için hammaddelerin hazırlanması işlerinde çalışanlar.

90

2) Asidin yapılma safhalarındaki işlerinde çalışanlar.

3) Baca gazlarından asit elde edilmesi işlerinde çalışanlar.

10)Yeraltı işleri

Maden ocakları (elementer cıva bulunduğu saptanan cıva maden ocakları hariç), kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yer altında yapılan işlerde çalışanlar.

180
11) Radyoaktif ve radyoiyonizan maddelerle yapılan işler

Doğal ve yapay radyoaktif, radyoiyonizan maddeler veya bütün diğer korpüsküler emanasyon kaynakları ile yapılan işlerde çalışanlar.

90
12) Su altında veya su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işler

1) Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerden 20-35 metreye kadar derinlik veya 2-3,5 kg/cm2 basınçta yapılan işlerde çalışanlar.

60

2) Su altında basınçlı hava içinde çalışmayı gerektiren işlerden 35-40 (40 hariç) m. derinlik veya 3,5-4 (3,5 hariç) kg/cm2 basınçta yapılan işlerde çalışanlar.

90

3) Dalgıçlık işinde çalışanlar.

13)Türk Silâhlı Kuvvetlerinde

Subay, yedek subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar.

90
14) Emniyet ve polis mesleğinde, Milli İstihbarat Teşkilatında

Asaleti onaylanmış olmak şartıyla adaylıkta geçirilen süreler dahil polis, komiser yardımcısı, komiser, baş komiser, emniyet amiri, emniyet müdürleri ile bu ve daha yukarı maaş ve derecelerdeki emniyet mensupları, Milli İstihbarat Teşkilâtı mensupları.

90
15) İtfaiye veya yangın söndürme işleri

Yangın söndürme işlerinde çalışanlar.

60
Basın ve gazetecilik mesleğinde

Basın Kartı Yönetmeliğine göre basın kartı sahibi olmak suretiyle fiilen çalışanlar.

90
Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu basın kartı sahibi olmak suretiyle;

Basın Kartı Yönetmeliğine göre Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunda haber hizmetinde fiilen çalışanlar.

90
Türkiye Büyük Millet Meclisi

Yasama organı üyeleri ile dışarıdan  atanan bakanlar.

90

Asker fiili hizmet zammı hesaplaması nasıl yapılır ?

Askerlerde filli hizmet zammı çalışılan her bir yıl için yani 360 gün için 90 gündür.  Türk Silahlı Kuvvetlerinde yukarıdaki kadroda görev yapanlara her 360 gün için ilave olarak 90 günlük hizmetle birlikte SGK hizmetine 450 gün yansımaktadır.

Yedek subay fiili hizmet zammı kaç gündür ?

Askerliğini yedek subay olarak yapanlara çalıştıkları her bir 360 gün için 90 günlük fiili hizmet zammı eklenmektedir. Yani yedek subaylık süresi bir yıl olanların hizmete yansıyan toplam hizmeti fiili hizmet zammı ile birlikte 450 gün olacaktır. Ayrıca bu 90 günlük süre emeklilik yaşından da düşmektedir.

Fiili hizmet zammı hesaplama formülü nedir ?

Bildiğiniz üzere 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununa göre her yıl 360 gün her ay ise 30 gün olarak esas alınır. Ancak FHZ kapsamındaki işyerlerinde çalıştırılan ve SGK belge kodu da bu kapsamda bildirilenlere her 360 güne ilave olarak yukarıda belirtilen gün sayısı kadar gün ilave edilir. Örneğin Polislerin Fiili hizmet süresi zammı her 360 gün için 90 gündür. Yani her bir yıllık çalışma karşılığı 450 prim günü eklenir. Ayrıca fiili hizmet süresi hesaplaması yapılarak eklenen bu 90 günlük hizmet süresi emeklilik yaşından da düşülür. Aşağıda emeklilik hesaplamasının nasıl yapıldığı konusunda ayrıca bilgi verilecektir.

Peki fhz nasıl hesaplanır ? 5510 fiili hizmet hesaplama formülünü kısaca şu şekilde verebiliriz;

  • 60 gün ilave edilecekse (FHSZ kapsamında çalışılan gün sayısı x 60/360),
  • 90 gün eklenecekse (FHSZ kapsamında çalışılan gün sayısı x  0,25),
  • 180 gün eklenecekse (FHSZ kapsamında çalışılan gün sayısı x 0,50).

Fiili hizmet zammı hesaplama robotu

Bazı okurlarımız 5510/5434 fiili hizmet zammı hesaplaması için geliştirilen bir uygulama olup olmadığını bize sormaktalar. Bu alanda henüz Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından geliştirilen bir uygulama bulunmamaktadır.

Sağlık personeli fiili hizmet zammı hesaplaması nasıl yapılır ?

Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan ve fiili hizmet listesinde yer alan sağlık çalışanları;

  • Çalıştıkları her 360 gün için ilave 60 gün fiili hizmet zammı alırlar.
  • Her 1 yıllık çalışma 420 gün olarak SGK hizmetine eklenir.
  • Bu hizmetlerin 3 yılı yani 1080 günü emeklilik yaşından düşürülür. Emeklilik yaşından düşürülebilmesi için en az 10 yıl yani 3600 gün fiili hizmet zammı kapsamında çalışılmış olması gereklidir.
  • Hemşire fiili hizmet zammı hesaplaması da aynı şekilde yapılmaktadır.

Fiili hizmet zammı sorgulaması nasıl yapılır ?

Direkt olarak fiili hizmet zammı süresinin sorgulanabileceği bir uygulama bulunmamaktadır. E-devlette SGK tescil ve Hizmet Dökümü kısmında Belge türü kısmında ve FHZ bölümünde bu kapsamda yapılan bildirimleri hesaplayabilirsiniz. E-devletten tescil ve hizmet dökümü sorgulamasını buradan yapabilirsiniz ⇒ sgk hizmet dökümü sorgulama.

Fiili hizmet zammı emeklilik yaşı hesaplaması nasıl yapılır ?

Fiili hizmet hesaplamasının nasıl yapıldığına yukarıda kısaca değindik. Gelelim bu kapsamda emekli olunacak tarihin nasıl hesaplandığına. 506 Sayılı Kanun ile 5434 sayılı kanun fiili hizmet zammı hesaplaması 5510 Sayılı Kanun ile birleştirilmiş ve şimdi hesaplama işlemleri 5510 Sayılı Kanuna göre yapılmaktadır.

Fiili hizmet zammı emekliliği erkene alır mı ?

Eklenecek  ve emeklilik yaşından düşülecek olan gün sayısı toplamda 3 yılı yani 1080 günü geçemez. Ancak yer altında çalışanlar için bu durum geçerli değildir. Bu kapsamda dilerseniz emeklilik hesabınızı biz yapabiliriz. Bize yorum kısmından giriş tarihi, doğum tarihiniz ve fiili hizmete tabi çalışma sürenizi yazın emeklilik şartlarınızı hesaplayalım. Dilerseniz kendiniz de sgk emeklilik şartları başlıklı yazımızdan ne zaman emekli olabileceğinizi hesaplayabilirsiniz.

Oylama

mehmet başaran

Mehmet BAŞARAN

Merhaba ben Mehmet BAŞARAN. İşveren iş ve işlemleri ile Sosyal Güvenlik ve Çalışma Hayatı hakkında tavsiye niteliğinde yazılar paylaşıyorum. Tüm sorularınızı yazıların altındaki yorum bölümlerinden bana iletebilirsiniz.

Yorum yapın

1