Vergide Arama Nedir ?

0

Vergide arama konusunda tüm detaylar yazımızda. Devlet kamu alacağını farklı yollarla tahsil edebilme gücüne sahiptir. Devlet aynı zamanda vergi kayıp ve kaçağını da önlemek için çeşitli yollara başvurmaktadır. Bu yollar arasında en basiti yoklamadır. Diğer yollardan birisi ise vergi incelemesi ve vergi incelemesi sırasında lüzum görülmesi halinde arama yapılmasıdır. Vergisel açıdan arama yoklama, denetim ve vergi incelemesinden izin yönünden farklıdır. Yoklama denetim ve vergi incelemesi idari izinle gerçekleşebilirken arama ise ancak hakim izni ile gerçekleştirilebilir.

Arama konut dokunulmazlığı ve özel hayatın gizliliği gibi anayasa maddeleri ile korunan haklara müdahele edilmesi anlamı taşıdığından ancak hakim kararıyla yapılabilir ve vergi kaçakçılığını önleme amacı taşır. Arama sırasında sadece vergi kayıp kaçağına sebep olabilecek bilgi ve belgeler aranır. Kolluk kuvveti tarafından yapılan aramalar gibi kişilerin vergi kaçakçılığı suçundan alıkonulması gibi bir durum söz konusu değildir. Arama da kaçakçılık yapan şüpheliyi yakalama ve alıkoyma amacı yoktur.

Hangi durumlarda vergi araması yapılır ?

Arama yapılabilecek haller Vergi Usul Kanunu 142. maddede şöyle yer almaktadır; İhbar veya yapılan incelemeler dolayısıyla, bir mükellefin vergi kaçırdığına işaret eden emareler bulunursa, bu mükellef veya kaçakçılıkla ilgisi görülen diğer şahıslar nezdinde ve bunların üzerinde arama yapılabilir.

Aramanın yapılabilmesi için:

  •  Vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların buna lüzum göstermesi ve gerekçeli bir yazı ile arama kararı vermeye yetkili sulh hakiminden bunu istemesi;
  • Sulh yargıcının istenilen yerlerde arama yapılmasına karar vermesi; 
    şarttır.

İrtibatları sebebiyle muhtelif şahıslar nezdinde ve mahallerde yapılmasına lüzum gösterilen aramalardan birine karar vermeye yetkili olan sulh yargıcı bunlardan diğer sulh hakimlerinin yetkisine dahil bulunanlar hakkında da karar vermeye yetkilidir.

İhbar üzerine yapılan aramada ihbar sabit olmazsa nezdinde arama yapılan kimse muhbirin adının bildirilmesini isteyebilir, bu takdirde, vergi dairesi muhbirin ismini bildirmeye mecburdur.

Aramada bulunan belgeler hakkında yapılacaklar nelerdir ?

Aramada bulunan ve incelenmesine gerek görülen defter ve vesikalar müfredatlı olarak bir tutanakla tespit olunur. Belgelerin dosya ve dosya içinde sayı itibariyle tespit olunması müfredatlı tespit demektir.

Arama yapıldığı sırada zaman yetersizliği ve sair sebeplerle bu tutanağın tanzimi mümkün olmazsa, bulunan ve incelenmesine lüzum görülen defter ve vesikalar, mükellef nezdinde emin bir yere konur veya kaplar içinde daireye nakledilir. Bu defter ve vesikaların konulduğu yerlerin veya kapların aramayı yapan tarafından mühürlenmesi ve mümkün olan hallerde mükellefin mührünün de konulması şarttır.

Sonra, mükellefin huzurunda kaplar ve yerler açılarak müfredatlı tutanaklar düzenlenir. Mühürleme ve mührün kaldırılması halleri de birer tutanakla tespit edilir ve müfredatlı tutanağın bir kopyası da defter ve belgelerin sahibine veya adamına verilir.

Bu işler:

  • a) Mükellefin, aramada hazır bulunmakta veya mühür kaldırılmasından kaçınılması hallerinde aramada hazır bulunanlar aracılığıyla;
  • b) Mükellefin, mührün kaldırılması veya tutanağın düzenlenmesi sırasında hazır bulunmaktan kaçınılması hallerinde de aramayı yapan tarafından iki memurla birlikte tamamlanır.

Aramada bulunup mükellef nezdinde emin bir yere konulmuş veya kablar içinde daireye nakledilmiş olan ve incelemesine lüzum görülen defter ve vesikalar, arama kararında açıkça yazılmamış olsa bile, inceleme yapanın çalıştığı yere sevk veya celp edilebilir. Yukarıdaki hükümlere göre alınan defter ve vesikaların iyi saklanması şarttır. Bunların iyi saklanmamasından doğacak zararı idare tazmine mecburdur.

Arama Yapılacak Hallerde İncelemede Usul Nasıldır ?

Arama yapılan hallerde inceleme çabukça ve her işten önce yapılır. İnceleme sırasında vergi ile ilgisi olmayan şahsi ve özel mektup ve diğer evrak makbuz karşılığında sahiplerine geri verilir. Mükellef, ilgili memurun katılımıyla, bu defterler ve belgeler üzerinde incelemeler yapmaya ve bunlardan kopya ve kayıtlar çıkarmaya yetkilidir.

Defter ve belgelerin koruma altına alınmış olması, süresi gelen vergi beyannamelerinin verilmesi ödevini kaldırmaz. Mükellef beyannamesini tanzim için gerekli bilgileri defter ve vesikalardan yukarıdaki fıkra hükmü dairesinde çıkarabilir. Mükellefin bu husustaki yazılı isteği yetkililerce derhal yerine getirilir.

şu kadar ki, defter ve vesikaların muhafaza altına alındığı tarihten vergi beyannamesinin verileceği tarihe kadar olan süre bir aydan az ise beyanname verme süresi kendiliğinden bir ay uzar ve ek süre bu müddetin sonundan başlar.

Vergi incelemenin bitme süresi nedir ?

Arama neticesinde alınan defter ve vesikalar üzerindeki incelemeler en geç üç ay içinde bitirilerek sahibine bir tutanakla geri verilir. İncelemelerin haklı sebeplere dayanarak üç ay içinde bitirilmesine imkan olmayan hallerde sulh hakiminin vereceği karar üzerine bu süre uzatılabilir.

Defter ve belgelerin incelenmesi sırasında kanuna aykırı görülen olaylar ve hesap durumları tutanakla tespit olunur. Mükellef bu tutanakları imzadan çekindiği takdirde, bahis mevzu olayları ve hesap durumlarını ihtiva eden defter veya vesikalar aramanın mevzuu ile ilgili vergi ve cezalar kesinleşinceye kadar kendisine geri verilmez. İlgililer tutanaklara diledikleri itiraz ve düşünceleri kaydedebilirler.

İlgililer bu tutanakları her zaman imzalayarak defter ve belgelerini geri alabilirler. Ancak, bu defter ve belgelerin suç delili teşkil etmemesi şarttır.

Kayıtların yeniden işlenmesi

Arama sonucunda bulunan defter ve belgelerin koruma altına alınması sebebiyle Arama neticesinde bulunan defter ve vesikaların muhafaza altına alınması sebebiyle yapılamayan kayıtlar defterlerin geri verilmesinden sonra idare ile mükellef arasında kararlaştırılan münasip bir süre içinde ikmal edilir. Bu süre bir aydan az olamaz.

Mükellefin istemesi durumunda defterlerinin koruma altına alındığında işlemlerini yeniden tasdik ettireceği defterlere kayıt ve iadesi halinde iade edilen defterlere devir ettirebilir. Bu bölümde açıkça yazılı olmayan hallerde Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun arama ile ilgili bulunan hükümleri uygulanır.

Kaynak: Vergi Usul Kanunu 142-147 maddeleri


Cevap Gönder

E-posta adresiniz yorumunuzda yayınlanmayacaktır.