İhtiyati Haciz Nedir, Neden Uygulanır ?

İhtiyati haciz ile ilgili tüm sorularınızın cevabını bu yazımızda bulabilirsiniz. Devlet kamu alacaklarını güvence altına almak için çeşitli yollara başvurmaktadır. Bu yollardan bi tanesi de ihtiyati hacizdir. Vergi Dairesi İhtiyati haciz konusunu 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkında Kanun açısından işlemeye çalışacağız.İhtiyati Haciz 6183 Sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 13. maddesinde yer almıştır. İhtiyati haciz, ileride tahakkuk edecek olan tahakkuk etmiş henüz vadesi geçmemiş bulunan ya da vadesi geçtiği halde ödeme emri tebliğ edilmemiş olan amme alacağının tahsil güvenliğini sağlamak üzere yapılan haciz olarak tanımlanmaktadır.

Vergi Dairesi İhtiyati haciz başlıklı bu yazımızda ihtiyati haciz nedir, İhtiyati hacizde yetki, İhtiyati hacizde uygulama, ihtiyati hacizde teminat , İhtiyati haciz ile kesin haciz arasındaki fark gibi konuları işleyeceğim.

İhtiyati haciz nedir ?

 İhtiyati haciz yazımızın başında da belirttiğimiz üzere devletin kendi alacaklarını koruma altına alması için başvurduğu bir koruma yöntemidir. Yazımızın devamında hangi hallerde ihtiyati haczin uygulanacağını açıklayacağız.

Devlete vergi borcu olan borçlunun kötü niyetli olması ihtimali göz önünde bulundurularak ve  kötü niyetli borçlunun üzerine haciz konulabilecek mal varlığını başkasına devretmesi veya başkaca mal kaçırma eyleminde bulunabilmesi ihtimaline karşı ihtiyati haciz bir önlem olarak karşımıza çıkar.

Örneğin borçlu üzerine kayıtlı olan evini veya arabasını satabilir, banka hesaplarındaki parasını çekebilir, borsadaki hisselerini satabilir, değerli ve satılabilir nitelikteki taşınır mallarını satarak paraya çevirebilir.

Borçlunun mal kaçırmasını engellemek için borçlu aleyhine bazen ihtiyati haciz kararı almak gerekir. İhtiyati haciz genel olarak, borçlunun mal kaçırma, borcu ödemeden veya imkân varken taahhüt vermekten kaçınma ile borçlunun kendisinin kaçması durumlarında uygulanan ve devlet alacağını koruyan bir yöntemdir.

İhtiyati haciz neden uygulanır ?

İhtiyati haciz aşağıdaki durumlardan herhangi birinin meydana gelmesi durumunda  hiçbir zaman sınırlaması olmaksızın alacaklı devlet idaresinin mahallî en büyük memurunun kararıyle, haczin hangi koşullarda yapılacağına dair olan hükümlere göre, hemen uygulanır:

  • 6183 sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkında kanunun 9 uncu madde gereğince teminat istemesini mucip haller mevcut ise,
  • Borçlunun belli ikametgâhı yoksa,
  • Borçlu kaçmışsa veya kaçması, mallarını kaçırması ve hileli yollara sapması ihtimalleri varsa,
  • Borçludan teminat gösterilmesi istendiği halde belli sürede teminat veya kefil göstermemiş yahut şahsi kefalet teklifi veya gösterdiği kefil kabul edilmemişse,
  • Mal bildirimine çağrılan borçlu belli müddet içinde mal bildiriminde bulunmamış veya eksik bildirimde bulunmuşsa,
  • Hüküm ortaya çıkmış bulunsun bulunmasın para cezasını gerektiren fiil dolayısıyla kamu dâvası açılmış ise
  • İptali istenen muamele ve tasarrufun mevzuunu teşkil eden mallar, bu mallar elden çıkarılmışsa elden çıkaranın diğer malları hakkında uygulanmak üzere, bu kanunun 27, 29, 30 uncu maddelerinin uygulamasınıı gerektiren haller varsa.
  • İhtiyati Haciz Uygulanır.

İhtiyati haciz teminat oranı ne kadar ?

İhtiyaten haczolunan mallar istenildiği zaman para veya ayın olarak verilmek ve bu hususu temin için malların kıymetleri depo edilmek yahut  tahsil dairesinin bulunduğu mahalde ikametgah sahibi bir şahıs müteselsil kefil gösterilmek şartıyle borçluya ve mal üçüncü şahıs yedinde hacz olunmuşsa bir taahhüt senedi alınarak kendisine bırakılabilir.

İhtiyati haciz itirazı nasıl yapılır ?

Haklarında ihtiyati haciz tatbik olunanlar haczin uygulaması, gıyapta yapılan hacizlerde haczin tebliği tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde ihtiyati haciz sebebine itiraz edebilirler.

İtirazın şekli ve incelenmesi hususunda Vergi Usul Kanunu hükümleri tatbik olunur. Bu ihtilâflar itiraz komisyonlarınca diğer işlere takdimen incelenir ve karara bağlanır. İtiraz komisyonlarının bu konuda verecekleri kararlar kesindir.

İhtiyati haczin kaldırılması mümkün müdür ?

Borçlu, 10 uncu maddenin 5 inci bendinde yazılı menkul mallar hariç olmak üzere, anılan maddeye göre teminat gösterdiği takdirde ihtiyati haciz, haczi koyan merci tarafından kaldırılır. 6183 Sayılı Kanunun 10. maddesinin 5. bendi şöyledir; İlgililer veya ilgililer lehine üçüncü şahıslar tarafından gösterilen ve alacaklı amme idaresince haciz varakasına dayanarak haczedilen menkul ve gayrimenkul mallar.

İhtiyati haciz ile haciz arasındaki fark nedir ?

İhtiyati Haciz ile Kesin haciz arasındaki farklar aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Ayrıca E haciz nedir başlıklı yazımızdan haciz uygulamaları hakkında ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

Kesin Haciz İhtiyati Haciz
Tahakkuk etmiş ödeme süresi geçmiş amme alacaklarında geçerlidir Tahakkuk etmiş henüz vadesi geçmemiş amme alacaklarında geçerlidir.
Ödeme emri tebliğ edilmiş olması gerekir. Ödeme emri tebliğ edilmeyen alacaklarda uygulanır.
Haczedilen mallar paraya çevrilir Haczedilen mallar paraya çevrilemez. Sadece koruma altına alınır.
Tahakkuk etmiş alacaklar olması gerekir. İleride tahakkuk edecek alacaklar için uygulanabilir.
Süre belli edilmediğinden dava açma 30 gündür Dava açma süresi 15 gündür.
Kesin Hacze yetkili makam Vergi dairesi başkanı ve tevkil edeceği memur İhtiyati hacze yetkili makam Vergi dairesi Başkanıdır. (Mahallin en büyük memuru denildiğinden ilçelerde kaymakam illerde ise Validir.
Kesin Hacze ilişkin yetki devredilebilir. İhtiyati hacze ilişkin yetki devredilemez.
Vergi Mahkemesine dava açılması tahsilât işlemini durdurmaz. Vergi Mahkemesine dava açılması tahsilât işlemini durdurmaz.

 

İhtiyati Hacizde Yetkili Kurum neresidir ?

6183 Sayılı Amme Alacakları Tahsil Usulü Hakkında Kanunda her ne kadar İhtiyati hacizde yetki ilçelerde mal müdürü illerde ise Defterdar yada Vergi Dairesi Başkanı olarak uygulansa da 327 numaralı tahsilat iç genelgesinde şöyle denilmektedir.

Bakanlığa intikâl eden hadiselerden 6183 sayılı Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanunun uygulamasında alacaklı âmme idaresinin mahallî en büyük memuru meselesinin tâyininde tereddüde düşüldüğü anlaşıldığından durumun aydınlatılması gereği görülmüştür.

Bilindiği üzere, 6183 sayılı Kanundaki terimleri açıklayan 3 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında “Alacaklı Âmme İdaresi” teriminin Devleti, Vilâyet Hususi İdarelerini ve Belediyeleri ihtiva ettiği belirtilerek bu ibarenin kapsamı tayin edilmiş bulunmaktadır.

Bakanlıkça, Devlete ait âmme alacaklarının tahsili vergi dairelerine bırakıldığından ve bu dairelerin bağlı bulunduğu teşkilâtın en büyük memurunun illerde Defterdarlar, ilçelerde Malmüdürleri bulunduğundan Devlete ait âmme alacaklarının tahsilinde alacaklı âmme idaresinin en büyük memuru teriminden en büyük mal memurunun kasdedildiği anlaşılmakta ve tatbikatta bu şekilde yürütülmekte idi. Fakat son zamanda Danıştay tarafından bahis konusu uygulamamız aleyhine,

Devlete ait âmme alacaklarında da alacaklı âmme idaresinin mahallî en büyük memurunun illerde Vali ve ilçelerde Kaymakam olması gerektiği gerekçesiyle karar verildiği ve Danıştay’ın bu görüşü yerleşmiş bir hal aldığı yönüyle bundan sonra 6183 sayılı Kanunun 13 ve 64 üncü maddelerine müsteniden alınacak ihtiyatî haciz kararları veya tasdik edilecek kat’i haciz varakalarının alacaklı âmme idaresinin mahallî en büyük memuru sıfatiyle illerde Valilere ve ilçelerde de Kaymakamlara tasdik ve imza ettirilmesi uygun görülmüştür.

Ancak, kanunun 64 üncü maddesinde “mahallî en büyük memurluğu” ifadesi kullanılmış olduğundan haciz varakalarının bizzat ve mutlaka Vali veya Kaymakam tarafından tasdiki icap etmez. Valilik veya Kaymakamlık mühürü ile bu makamlar adına, Vali veya Kaymakam tarafından yetkili kıIınacak bir memur vasıtasiyle de tasdikin yapılması mümkün bulunmaktadır.

Oylama
mehmet başaran

Mehmet BAŞARAN

Merhaba ben Mehmet BAŞARAN. İşveren iş ve işlemleri ile Sosyal Güvenlik ve Çalışma Hayatı hakkında tavsiye niteliğinde yazılar paylaşıyorum. Tüm sorularınızı yazıların altındaki yorum bölümlerinden bana iletebilirsiniz.

Yorum yapın

1